Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hoa Kỳ được Forbes trích dẫn, tỷ lệ duy trì kiến thức với eLearning đạt 25-60%, cao gấp 3 đến 6 lần so với các hình thức đào tạo truyền thống vốn chỉ đạt 8-10%. Lý do cốt lõi là người học được tự điều chỉnh tốc độ và xem lại tài liệu bất cứ khi nào cần. Trong bài viết dưới đây, OES phân tích 8 hình thức eLearning hiệu quả được sử dụng rộng rãi nhất kèm hướng dẫn chọn định dạng phù hợp với từng loại hình tổ chức. 

Xem thêm: 4 định dạng số hóa bài giảng e-Learning do OES cung cấp

Đào tạo dựa trên máy tính và web (CBT/WBT)

Đào tạo dựa trên máy tính (Computer-Based Training) và đào tạo dựa trên web (Web-Based Training) là hình thức phân phối nội dung học tập qua máy tính hoặc thiết bị di động có kết nối mạng, thông thường được quản lý qua nền tảng LMS.

CBT/WBT có thể triển khai theo mô hình đồng bộ, tức là nội dung mới được phát hành đồng loạt cho cả nhóm theo lịch định sẵn, hoặc không đồng bộ khi người học tự quyết định tốc độ học của mình. Nghiên cứu cho thấy e-Learning có thể rút ngắn thời gian đào tạo từ 40 đến 60% so với phương pháp truyền thống, đồng nghĩa với chi phí đào tạo thấp hơn trên mỗi nhân sự trong dài hạn.

Tuy nhiên, chi phí phát triển nội dung ban đầu khá cao nên định dạng này phù hợp hơn với các tổ chức quy mô lớn có nhu cầu đào tạo dài hạn như onboarding nhân viên mới, đào tạo an toàn lao động hoặc tuân thủ quy định nội bộ.

Học tập dựa trên trò chơi - Định dạng số hoá bài giảng Gamification

Gamification trong số hóa bài giảng là việc tích hợp các yếu tố trò chơi vào nội dung đào tạo nhằm tăng động lực và mức độ tham gia của người học. Thay vì chỉ xem và đọc tài liệu, người học được đặt vào các tình huống có thưởng, có phạt và có mục tiêu cụ thể để hướng tới.

Một module gamification hiệu quả thường xây dựng xung quanh năm yếu tố cốt lõi:

• Cốt truyện hoặc kịch bản tạo bối cảnh cho toàn bộ trải nghiệm học tập
• Hệ thống phần thưởng bao gồm điểm số, huy hiệu và bảng xếp hạng
• Phản hồi cá nhân hóa tức thì, giúp người học hiểu ngay lựa chọn nào đúng và tại sao
• Tình huống mô phỏng gần với công việc thực tế hàng ngày
• Mục tiêu học tập rõ ràng gắn với kỹ năng cụ thể cần đạt được

Gamification đặc biệt hiệu quả khi đào tạo kỹ năng mềm, xử lý xung đột, an ninh bảo mật và các quy trình đòi hỏi phán đoán tình huống như điều dưỡng hay vận hành dây chuyền sản xuất phức tạp.

Xem thêm: Xu hướng gamification trong số hóa nội dung

Nội dung vi mô (Micro - content)

Micro-content là các đơn vị học tập nhỏ, mỗi đơn vị chỉ tập trung vào một khái niệm duy nhất. Hình thức phổ biến bao gồm checklist, quiz ngắn, infographic, flashcard, sơ đồ tóm tắt hoặc video từ 3-7 phút.

Tạp chí Applied Cognitive Psychology cho thấy microlearning tăng hiệu quả truyền đạt kiến thức ít nhất 17%. Lý giải đơn giản là các đoạn nội dung ngắn từ 3 đến 7 phút khớp với khoảng chú ý tối ưu và bộ nhớ làm việc của não người, trong khi nội dung dài hơn thường khiến người học mất tập trung trước khi kịp tiếp thu hết thông tin.

Ngoài hiệu quả học tập, micro-content còn dễ cập nhật và bảo trì hơn so với các khóa học dài, điều này có ý nghĩa thực tế lớn với các tổ chức thường xuyên thay đổi quy trình hoặc chính sách.

Học tập trên thiết bị di động (Mobile learning)

Mobile learning cho phép người học truy cập nội dung đào tạo qua smartphone hoặc tablet bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu, thông qua ứng dụng hoặc giao diện web tương thích thiết bị di động.

Định dạng này phát huy hiệu quả nhất khi kết hợp với micro-content, bởi cả hai đều phù hợp với thói quen học tập theo phiên ngắn trên thiết bị di động. Một hệ thống LMS hỗ trợ mobile sẽ giúp quản lý và phân phối nội dung đồng bộ trên nhiều thiết bị mà không cần người dùng thao tác thêm.

Mobile learning đặc biệt phù hợp với lực lượng lao động phân tán, nhân sự không có bàn làm việc cố định như nhân viên bán lẻ, công nhân hiện trường hoặc đội ngũ kinh doanh thường xuyên di chuyển.

Mô phỏng và trò chơi mô phỏng (Simulation)

Mô phỏng tái tạo môi trường làm việc thực tế trong một không gian an toàn, cho phép người học thực hành kỹ năng và đưa ra quyết định mà không phải đối mặt với rủi ro thật.

Điểm khác biệt so với gamification là mô phỏng đặt trọng tâm vào độ trung thực của tình huống hơn là yếu tố cạnh tranh hay phần thưởng. Người học phải xử lý các biến số phức tạp và chịu hệ quả của từng quyết định, gần giống với áp lực công việc thực tế. Định dạng này đặc biệt phổ biến trong đào tạo kỹ năng bán hàng, đàm phán, xử lý khiếu nại khách hàng và nghiệp vụ tài chính kế toán.

Thực tế ảo, tăng cường và hỗn hợp (VR/AR/MR)

Nhóm công nghệ này tạo ra môi trường học tập nhập vai với mức độ chân thực cao nhất trong các định dạng số hóa bài giảng hiện nay.

Thực tế ảo (VR) đưa người học vào môi trường hoàn toàn ảo qua kính VR, phù hợp với đào tạo an toàn trong môi trường nguy hiểm. Thực tế tăng cường (AR) phủ thêm lớp thông tin kỹ thuật số lên thế giới thực qua màn hình thiết bị, thích hợp để hướng dẫn vận hành máy móc tại chỗ. Thực tế hỗn hợp (MR) kết hợp cả hai, cho phép người học tương tác với đối tượng ảo trong không gian thực.

Ưu điểm cốt lõi là người học có thể luyện tập các tình huống rủi ro cao như làm việc trong phòng lab hóa chất, vận hành giàn khoan hoặc thực hành kỹ thuật y tế mà không gây nguy hiểm thực tế và không tiêu tốn vật tư. Chi phí đầu tư cho VR/AR/MR ở mức cao nhất trong tất cả các định dạng, nên phù hợp nhất với các ngành sản xuất, dầu khí, y tế, xây dựng và hàng không.

Video học tập (Learning Video)

Video là định dạng số hóa bài giảng được sử dụng phổ biến nhất nhờ chi phí sản xuất ngày càng giảm và khả năng tương thích rộng rãi với hầu hết các LMS. Có sáu dạng video đào tạo chính thường gặp:

• Video hoạt hình giúp giải thích các khái niệm trừu tượng và tăng tỷ lệ hoàn thành khóa học
• Video giới thiệu quy trình mô tả chuỗi công việc theo từng bước
• Video mô phỏng tái tạo trải nghiệm gần với thực tế
• Screencast hướng dẫn sử dụng phần mềm hoặc thao tác trên hệ thống
• Video tương tác tích hợp câu hỏi và điểm phân nhánh để tăng mức độ tập trung
• Video tóm tắt ôn lại kiến thức sau mỗi module đào tạo

Trong số này, video tương tác đang được đánh giá cao nhất vì ngăn người học rơi vào thế thụ động. Các điểm chạm, câu hỏi nhúng và nội dung phân nhánh theo lựa chọn giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ ghi nhớ so với video tuyến tính thông thường.

Hội thảo trực tuyến (Webinar)

Webinar là hình thức tổ chức đào tạo trực tiếp hoặc phát lại qua nền tảng hội nghị truyền hình, cho phép người hướng dẫn tương tác với người học thông qua chat, hỏi đáp hoặc khảo sát thời gian thực.

Ưu điểm lớn nhất của webinar là chi phí thấp và tốc độ triển khai nhanh. Doanh nghiệp có thể tổ chức đào tạo cho hàng trăm người cùng lúc mà không cần địa điểm vật lý, phù hợp để cập nhật chính sách mới, giới thiệu sản phẩm hoặc tổ chức các buổi đào tạo định kỳ cần có phần hỏi đáp trực tiếp.

Cách chọn định dạng số hóa bài giảng phù hợp

Không có định dạng nào là tối ưu cho mọi trường hợp. Quyết định nên dựa trên ba yếu tố thực tế:

• Mục tiêu học tập: Nếu cần xây dựng kỹ năng thực hành thì mô phỏng hoặc VR/AR phù hợp hơn. Nếu cần truyền đạt kiến thức nhanh thì micro-content hoặc video là lựa chọn hợp lý. Nếu mục tiêu là thay đổi hành vi thì gamification có ưu thế rõ rệt.
• Đặc điểm người học: Nhân sự di động thì ưu tiên mobile learning. Nhân viên trong ngành có rủi ro cao thì cân nhắc VR/AR. Quy mô lớn với ngân sách vừa phải thì CBT/WBT kết hợp micro-content là hướng thực tế nhất.
• Nguồn lực triển khai: Ngân sách và thời gian phát triển nội dung quyết định mức độ phức tạp của định dạng có thể triển khai. Phần lớn tổ chức hoạt động hiệu quả nhất khi kết hợp hai đến ba định dạng trong cùng một lộ trình thay vì chỉ dùng một.

Kết luận

Mỗi hình thức eLearning hiệu quả đều có thế mạnh riêng và không có lựa chọn nào đúng cho tất cả. Điều quan trọng là xác định rõ mục tiêu đào tạo, đặc điểm người học và nguồn lực triển khai trước khi quyết định. Phần lớn các chương trình đào tạo hiệu quả đều kết hợp nhiều định dạng trong cùng một lộ trình thay vì phụ thuộc vào một hình thức duy nhất.

Nếu doanh nghiệp đang cần tư vấn lựa chọn định dạng số hóa bài giảng phù hợp hoặc triển khai hệ thống e-Learning từ đầu, OES - Công ty Cổ phần Dịch vụ Đào tạo Trực tuyến cung cấp dịch vụ tư vấn và sản xuất nội dung đào tạo trực tuyến cho các tổ chức tại Việt Nam. Liên hệ với OES để được hỗ trợ cụ thể theo nhu cầu của doanh nghiệp.