Chuyển đổi số đào tạo không còn là xu hướng mà là tất yếu hiện nay. Mô hình hệ thống e-Learning chính là nền móng để doanh nghiệp xây dựng chương trình học hiệu quả, đo lường được và tiết kiệm 60% chi phí so với đào tạo truyền thống. Hãy cùng OES khám phá cách vận hành và lựa chọn mô hình e-Learning phù hợp cho tổ chức của bạn trong bài viết dưới đây! 

Xem thêm: Hệ thống e-Learning là gì?

Sự phát triển của mô hình hệ thống e-Learning

Phát triển nền tảng hỗ trợ e-Learning   

Sự phát triển của các mô hình e-Learning bắt nguồn từ những tiến bộ của các nền tảng hỗ trợ đào tạo trực tuyến. Với sự lên ngôi của LMS những năm 2002, mạng nội bộ và hệ thống học tập mã nguồn mở Moodle,… e-Learning đã thu hút sự quan tâm của 16.5 triệu người học trên toàn thế giới; tạo nên những thay đổi mang tính bước ngoặt trong đào tạo trực tuyến. 

Sự phát triển của mô hình hệ thống e-Learning

Ngoài ra, không thể không kể đến sự phát triển vượt trội của nhiều nền tảng hội thoại trực tuyến như Zoom, Microsoft Teams, Google Meetings,… đã góp phần thúc đẩy mô hình đào tạo online trở nên phổ biến. Vai trò của các nền tảng này không chỉ được bộc lộ trong bối cảnh đại dịch COVID-19 mà đã thực sự làm mờ đi ranh giới của học tập trực tiếp và học tập từ xa, từ đó thay đổi tư duy của con người trong việc tổ chức các hoạt động đào tạo.  

Tiến bộ công nghệ và mạng Internet  

Các mô hình hệ thống e-Learning ngày càng phát triển, từ mô hình CBT (computer based training) truyền thống cho đến các lớp học ảo, là một kết quả tất yếu của tiến bộ khoa học công nghệ và mạng Internet. Chính những cải tiến trong công nghệ World Wide Web đã giúp đào tạo trực tuyến có nền tảng để kết nối người dạy và người học trên quy mô lớn, xóa nhòa khoảng cách về địa lý, tài chính, văn hóa,…  

Sự thích ứng và tương tác của người học  

Theo khảo sát của ĐH Quốc gia Hà Nội năm 2021 trên 1000 người là sinh viên, nhân viên văn phòng về khả năng thích ứng và sử dụng công nghệ: 96.3% trong số họ sử dụng thành thạo công nghệ đủ để đáp ứng việc học tập trực tuyến.  

Sự thích ứng và tương tác của người học trong mô hình hệ thống e-Learning

Để thích ứng với công nghệ số và yêu cầu ngày càng cao của người học về khả năng tương tác, mô hình hệ thống e-Learning đã chuyển đổi từ hình thức học trực tuyến không hướng dẫn sang học trực tuyến có giảng viên và xây dựng những lớp học ảo.  

Điểm khác biệt chính của các mô hình trên là việc tạo nên những tương tác tốt giữa người dạy và người học; truyền tải nội dung bài học chất lượng cao với hình thức bắt mắt.   

Thành phần cơ bản của một hệ thống elearning

Một hệ thống eLearning hiệu quả thường bao gồm các thành phần cơ bản: nội dung khóa học, hệ thống quản lý học tập, hệ thống (công nghệ được sử dụng) và đánh giá người học. Mỗi thành phần đều đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính toàn diện và hiệu quả của quá trình học trực tuyến.

Nội dung các khóa học

Trong một mô hình hệ thống elearning, nội dung các khóa học là yếu tố quan trọng nhất dẫn đến sự thành công trong việc đào tạo nhân sự. Những khóa học về elearning được đầu tư và thiết kế tỉ mỉ, chuyên nghiệp dưới sự hỗ trợ của công cụ hiện tại. Nội dung của các bài giảng elearning cuốn hút không chỉ tạo động lực cho người nghe mà còn thu hút sự tham gia của nhân sự khiến cho quá trình đào tạo trở nên hiệu quả hơn.

Nội dung khóa học quyết định phần lớn sự thành công của chương trình e-Learning

Các khóa học trực tuyến dù được triển khai dưới nhiều hình dạng khác nhau như văn bản, trò chơi, âm thanh… nhưng đều hướng tới mục đích cung cấp các thông tin hữu ích và thay đổi hành vi người sử dụng theo hướng tích cực hơn.

Đánh giá người học

Trong công tác đào tạo nhân sự đánh giá là một quá trình cực kỳ quan trọng giúp doanh nghiệp nắm được mức độ hiệu quả của các khóa đào. Tuy nhiên phương pháp đào tạo truyền thống thường sẽ tốn nhiều thời gian và công sức của doanh nghiệp vì sẽ cần theo dõi liên tục quá trình đào tạo của nhân viên mới có thể đưa ra đánh giá khách quan nhất.

Tuy nhiên khi đào tạo nhân sự bằng e-learning quá trình đánh giá này sẽ được hệ thống tổng hợp liên tục dựa trên các số liệu thời gian thực mà nhân viên thực hiện trên hệ thống. Dựa trên những con số được thống kê doanh nghiệp có thể đánh giá được mức độ tham gia của nhân viên cùng kết quả đào tạo, đồng thời nhân viên cũng có thể theo đó điều chỉnh hành vi của mình.

Công nghệ hiện đại

Một tiêu chí cũng rất quan trọng khi doanh nghiệp đưa ra quyết định sử dụng hệ thống elearning đó là công nghệ. Yếu tố này sẽ giúp cho quá trình đào tạo nhân sự trở nên dễ dàng và tăng mức độ bảo mật cho tài liệu của doanh nghiệp.

• Hệ thống quản lý học tập (Learning Management System - LMS): Bao gồm việc tổ chức, phân phối và giám sát các khóa học. Một hệ thống LMS điển hình cho phép người quản trị tạo khóa học, thêm học viên, quản lý điểm và cung cấp các báo cáo tiến độ học tập. LMS cũng cung cấp giao diện để học viên đăng nhập, truy cập các tài liệu và tham gia vào các hoạt động học tập.

Yếu tố công nghệ là thành phần không thể thiếu trong e-Learning

• Hệ thống quản lý nội dung học tập (Learning Content Management System - LCMS): Là công cụ chuyên về quản lý, phát triển và tổ chức nội dung học tập. LCMS giúp người dạy tạo và tổ chức nội dung một cách dễ dàng, từ đó cho phép phát triển nhiều khóa học dựa trên cùng một kho dữ liệu.
• Công cụ giao tiếp và tương tác (Communication and Collaboration Tools): Để tăng cường sự gắn kết và hỗ trợ học viên, các hệ thống eLearning thường tích hợp các công cụ giao tiếp như diễn đàn, chat, email, và hội nghị trực tuyến. Những công cụ này cho phép học viên trao đổi ý kiến, hỏi đáp và làm việc nhóm, từ đó tạo ra môi trường học tập tương tác và thúc đẩy tinh thần học tập cộng đồng.
• Hệ thống đánh giá và kiểm tra (Assessment and Evaluation Tools): Giúp người dạy đánh giá kiến thức và kỹ năng của học viên qua các bài kiểm tra, câu hỏi trắc nghiệm và các bài tập tình huống. Hệ thống sẽ cung cấp phản hồi, điểm số và báo cáo đánh giá tiến độ học tập, giúp cả học viên và giảng viên nhận biết được hiệu quả của quá trình học.
• Hệ thống hỗ trợ người dùng (User Support System): Để hệ thống eLearning hoạt động trơn tru, cần có hệ thống hỗ trợ người dùng nhằm giải đáp các vấn đề kỹ thuật hoặc hướng dẫn người học khi họ gặp khó khăn.
• Hệ thống phân tích và báo cáo (Analytics and Reporting): Giúp thu thập và xử lý dữ liệu về hành vi và hiệu suất học tập của học viên, từ đó cung cấp các báo cáo chi tiết cho người quản lý và giảng viên. Các báo cáo này giúp đánh giá hiệu quả của các khóa học, nhận diện xu hướng học tập, và điều chỉnh nội dung cũng như phương pháp giảng dạy nhằm tối ưu hóa kết quả học tập.

Các cấp độ chính của mô hình hệ thống e-Learning

Để phát huy hết tiềm năng của elearning trong việc hỗ trợ và nâng cao chất lượng giáo dục, hệ thống này phải cần trải qua nhiều cấp độ phát triển khác nhau. Mỗi cấp độ đều có vai trò riêng và đem lại những trải nghiệm học tập độc đáo. Sẽ có 3 cấp độ phát triển của elearning mà người dùng bắt buộc phải biết bao gồm:

Các cấp độ chính của mô hình hệ thống e-Learning

Cấp độ 1: CBT (Computer-Based Training)

CBT là hình thức đào tạo sơ khai, được sử dụng phổ biến từ những năm 1960-1980, dùng để chỉ phương pháp đào tạo sử dụng máy tính cá nhân hoặc các phần mềm kết nối Internet.  

Đặc điểm của CBT là hệ thống được cài đặt trên máy tính và không yêu cầu kết nối mạng. Ở cấp độ này, việc học tập chủ yếu thông qua việc thu, phát hình ảnh, âm thanh truyền tải bằng CD-ROM và đĩa mềm. Khi tham gia học trực tuyến ở cấp độ CBT, học viên sẽ trải qua bài kiểm tra đầu vào và kiểm tra định kì về mức độ tiếp thu. 

Cấp độ 1 CBT (Computer-Based Training) là hình thức đào tạo sơ khai nhất

So với cách học truyền thống, mô hình học trực tuyến CBT có những ưu điểm nổi bật: 

• Cho phép người học chủ động sắp xếp thời gian, không gian và nhịp độ học tập 
• Tiết kiệm chi phí tổ chức các buổi đào tạo trực tuyến  

• Chi phí đầu tư cho thiết bị và thiết kế khóa học thấp  

Tuy nhiên do là mô hình học trực tuyến sơ khai nên CBT tồn tại nhiều hạn chế:  

• Hiệu quả học tập phụ thuộc vào điều kiện trang thiết bị, khả năng tự học, tinh thần chủ động của học viên 
• Cách truyền tải học liệu cồng kềnh, tốn thời gian và khó khăn trong việc tái sử dụng 
• Hạn chế về tốc độ phản hồi của giảng viên khi học viên đặt câu hỏi 

Cấp độ 2: WBT (Web-Based Training)

So với CBT, WBT - đào tạo dựa trên nền tảng web đã có nhiều thay đổi. WBT cho phép truyền tải tài liệu học tập thông qua World Wide Web (www.) dưới nhiều định dạng nội dung như âm thanh, hình ảnh, video, các trang web, nền tảng hội thoại trực tuyến... 

Học viên có thể truy cập vào bài giảng thông qua nhiều nền tảng MAC, UNIX, PDA và các thiết bị di động. Mô hình này không chỉ phù hợp với riêng các trường học như CBT mà còn được ứng dụng trong nhiều tổ chức, doanh nghiệp trên toàn thế giới.  

Cấp độ 2: WBT (Web-Based Training) trong mô hình hệ thống e-Learning

So với mô hình CBT, ưu điểm chính của WBT thể hiện ở: 

• Sự thuận lợi trong việc truy cập vào các bài giảng và khóa học, chỉ cần có thiết bị điện tử kết nối Internet thay vì yêu cầu sử dụng máy tính. 

• Tính đa dạng trong định dạng bài học, giúp học viên tương tác tốt hơn và kích thích sự hứng thú với việc học tập trực tuyến.  
• Khả năng nâng cao trải nghiệm học tập liền mạch cho học viên giúp họ có thể học tập mọi lúc, mọi nơi. 
• Tính tương thích với nhiều nền tảng và các thiết bị di động khác nhau. 

Tuy nhiên, WBT cũng bộc lộ một số hạn chế: ) 

• Hiệu quả của khóa học đòi hỏi sự chủ động từ phía học viên và khả năng tương tác, hỗ trợ của giảng viên 
• Yêu cầu người học và giảng viên có hiểu biết cơ bản về công nghệ  

Xem thêm: Quy trình hoạt động của hệ thống e-Learning  

Cấp độ 3: Mô hình đào tạo trực tuyến (e-Learning)

Học trực tuyến không có giảng viên hướng dẫn

Học trực tuyến không có giảng viên hướng viên hướng dẫn là hình thức học tập không yêu cầu học viên và giảng viên có mặt ở lớp học trên cùng hệ thống, địa điểm hay thời gian nhất định.  

Hình thức này cho phép giảng viên thu hình bài giảng; đóng gói thành nhiều định dạng như video, file PDF, slideshow, file .zip theo tiêu chuẩn SCORM... và đăng tải lên hệ thống quản lý học tập LMS. Học viên sẽ được chủ động lựa chọn thời gian, không gian và tốc độ học tập phù hợp với bản thân.  

Học trực tuyến không có giảng viên hướng dẫn 

Hình thức này đã và đang được ứng dụng tại các doanh nghiệp lớn trên thế giới như Apple, Walmart, Amazon, Microsoft,... bởi nhiều ưu điểm nổi bật: 

• Gia tăng tính cá nhân hóa trong trải nghiệm học tập của học viên, cho phép họ tự chủ sắp xếp việc học tập phù hợp với lịch trình cá nhân. 
• Nâng cao trải nghiệm học tập liên tục của học viên, cho phép họ xem đi xem lại bài giảng nhiều lần, mọi lúc, mọi nơi.  
• Tối ưu chi phí, thời gian đào tạo nhờ tự chủ xây dựng nội dung khóa học, tận dụng nguồn nhân lực sẵn có và tái sử dụng học liệu điện tử cho nhiều mục đích.  

Tuy nhiên hình thức học tập này cũng tồn tại một vài hạn chế về khả năng phản hồi trong thời gian thực do giảng viên không thể tương tác trực tiếp với học viên. Hiệu quả của khóa học cũng sẽ phụ thuộc nhiều vào sự chủ động và ý thức của người học. 

Để khắc phục điều này, doanh nghiệp thường áp dụng hình thức học trực tuyến không có giảng viên hướng dẫn với Hệ thống quản lý học tập (LMS) để theo dõi tiến độ và kiểm soát chất lượng đào tạo.  

Học tập đồng bộ qua lớp học ảo

Hình thức học tập này tương tự như học trực tuyến có giảng viên hướng dẫn. Điểm khác biệt lớn nhất là lớp học ảo được tổ chức trên các nền tảng hội nghị trực tuyến (Zoom, Google Meetings, Microsoft Teams,...), yêu cầu giảng viên và học viên có mặt cùng lúc và tương tác theo thời gian thực.  

Tại các lớp học ảo, giảng viên sẽ truyền đạt kiến thức qua hình thức 'livestream' mô phỏng lớp học thật. Học viên sẽ được đặt câu hỏi và tương tác với giảng viên qua kênh chat. Một vài nền tảng hội thoại trực tiếp còn cho phép người giảng viên tạo bài kiểm tra, giao bài tập, lưu trữ và chia sẻ học liệu điện tử.  

Học tập đồng bộ qua các lớp học ảo

Ưu điểm nổi bật của hình thức này so với hình thức học trực tuyến thông thường là giảng viên và học viên được tương tác (đặt câu hỏi, giải đáp thắc mắc) trực tiếp trong thời gian thực. Giảng viên còn có thể trình chiếu hoặc đăng tải bài tập để học viên thực hành tại chỗ. Điều này giúp gia tăng kết nối giữa các thành viên trong lớp, nâng cao mức độ tập trung của học viên và chất lượng bài giảng.  

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của lớp học ảo nằm ở nền tảng hội thoại và đường truyền mạng. Để lớp học diễn ra hiệu quả, kết nối giữa người dạy và người học cần đảm bảo thông suốt. Số lượng học viên trong lớp cũng cần phải được sắp xếp hợp lý để tránh hệ thống bị quá tải, ảnh hưởng đến tốc độ truy cập và trải nghiệm học tập.  

Xem thêm: Tất cả những điều doanh nghiệp cần biết về học liệu điện tử là gì?

Kết luận

Trên đây là những thông tin được chúng tôi tổng hợp về mô hình hệ thống e-Learning. Hi vọng những kiến thức về tổng quan về sự phát triển của các mô hình đào tạo trực tuyến sẽ hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn hệ thống đào tạo cho đơn vị mình. Liên hệ ngay OES – Công ty Cổ phần Dịch vụ Đào tạo Trực tuyến hàng đầu Việt Nam để nhận tư vấn chuyên sâu trong triển khai hệ thống học tập trực tuyến và số hóa bài giảng đào tạo!